بانک مرکزی

تاریخ انتشار: ۴ ماه قبل
بانک مرکزی

تاریخچه: در سال 1339 بانک مرکزی در جهت حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور، انتشار اسکناس و ضرب سکه‌های فلزی رایج کشور، تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی، نظارت بر صدور و ورود ارز، تنظیم کننده‌ی نظام پولی و اعتباری کشور، نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات و ... به وجود آمد.
مهم‌ترین و اصلی‌ترین وظیفه‌ی بانک مرکزی این است که اوضاع اقتصادی کشور را براساس سیاست پولی و اعتباری روبه‌راه کند و در برنامه‌های مختلف توسعه‌ی اقتصادی پشتیبان دولت باشد.

بانک مرکزی از 5 رکن اساسی تشکیل می‌شود:

1.مجمع عمومی: متشکل از وزیر امور اقتصاد و دارایی (ریاست مجمع)، وزیر بازرگانی و رئیس سازمان برنامه و بودجه می‌باشد. ازجمله وظایف این مجمع رسیدگی و تصویب ترازنامه بانک مرکزی، رسیدگی و تصمیم گیری نهایی نسبت به گزارش‌های هیئت نظاره، رسیدگی و تصمیم گیری نهایی درباره‌ی پیشنهاد تقسیم سود ویژه و ... می‌باشد.

اعضای سایر ارکان نیز می‌توانند در جلسات این مجمع شرکت کنند اما حق رأی ندارند. این جلسات حداقل سالی یک بار برگزار می‌گردد.

2.شورای پول و اعتبار: در جهت مطالعه و تصمیم گیری درباره سیاست کلی بانک مرکزی و نظارت بر امور پولی و بانکی کشور عمل می‌کند. اعضای این شورا متشکل از رئیس کل بانک مرکزی، دادستان کل کشور یا معاون او، معادن وزارت امور اقتصادی و دارایی به معرفی وزیر مربوطه، معاون سازمان برنامه و بودجه به معرفی وزیر مربوطه، رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن و ... می‌باشد.

3.هیئت عامل: از رئیس کل، قائم مقام، دبیر کل بانک و 3 نفر از معاون با اختیارات و مسئولیت‌های معین تشکیل می‌شود.

4.هیئت نظارت اندوخته‌ی اسکناس: وظیفه‌ی این هیئت نظارت بر اجرای صحیح مفاد ماده 5 قانون از طریق تحویل و نگاهداری اسکناس‌های چاپ شده، همچنین نگاهداری حساب‌های دارای موضوع ماده 5 و صورت جواهرات ملی و تنظیم مقررات مربوط به نمایش و نظارت بر ورود و خروج آن‌ها از خزانه بانک و درنهایت از بین بردن اسکناس‌هایی که باید از جریان خارج شوند، است.

5.هیئت نظار: وظیفه آن رسیدگی به حساب‌ها و تعهدات بانک مرکزی است که نسبت به صحت این حساب‌ها و تعهدات اظهارنظر می‌کند. توسط مجمع عمومی انتخاب می‌شود.

درحال حاضر آقای عبدالناصر همتی ریاست کل بانک مرکزی را برعهده دارد. باتوجه به توضیحات ذکر شده درواقع بانک مرکزی به تمامی بانک‌های کشور چه دولتی و چه غیر دولتی نظارت می‌کند. هیچ بانک یا مؤسسه‌ای بدون تأیید بانک مرکزی نمی‌تواند فعالیت کند. بانک مرکزی در سایت خود اسامی بانک‌ها و مؤسسات مجاز را منتشر کرده است که تا کنون 41 بانک و نهاد پولی در کشور فعال هستند. سقف سود سپرده و تسهیلات هر بانک را نیز بانک مرکزی تعیین می‌کند. اختیار وام دادن به مؤسسات و وزارت‌خانه‌های دولتی نیز برعهده‌ی بانک مرکزی است.

خزانه جواهرات ملی

مجموعه‌ای از گران‌بهاترین جواهرات جهان که در طی سال‌ها در اختیار کشور و دولت قرار گرفته در این خزانه جای دارد. تاریخچه‌ی جمع آوری جواهرات در خزانه‌ی دولتی براساس نوشته‌های گردشگران به دوره‌ی صفویه برمی‌گردد که جواهرات ارزشمندی را از سراسر جهان جمع آوری می‌کردند و به اصفهان پایتخت آن زمان، می‌آوردند.

براساس قانونی که در 25 آبان 1316 به تصویب رسید بیشتر این جواهرات به بانک ملی تحویل داده شد و جزء پشتوانه اسکناس و بعدأ وثیقه اسناد بدهی دولت به بانک قرار گرفت. خزانه‌ای که اکنون مورد استفاده قرار گرفته است در سال 1334 ساخته شد و در سال 1339 در اختیار بانک مرکزی قرار داده شد. درحال حاضر هیچکس حتی بهترین کارشناسان نیز نتوانستند بر روی این گنجینه قیمت بگذارند.

مردم می‌توانند در روزهای شنبه تا سه‌شنبه از ساعت 2 تا 5 عصر از این جواهرات دیدن کنند. تا ساعت 16:30 نیز بلیت فروخته می‌شود. هزینه بلیت نیز برای بازدیدکنندگان داخلی 6 هزار تومان، دانشجویان و دانش‌آموزان 3 هزار تومان و بازدیدکنندگان خارجی 50 هزار تومان می‌باشد.

آدرس: تهران-میدان امام خمینی-خیابان فردوسی-نرسیده به چهارراه استانبول-نبش کوچه بانک مرکزی-ساختمان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران-خزانه جواهرات ملی

تلفن جهت هماهنگی: 64463030-64463790-64463799-64463793-64463792-64463738

سیاست‌های پولی

هدف از سیاست‌های پولی ثبات قیمت‌ها، رشد اقتصادی و سطح مطلوب اشتغال است.

ابزارهای سیاست پولی در ایران: در ایران 2 نوع ابزار جهت سیاست پولی داریم که شامل ابزارهای مستقیم (عدم اتکا بر شرایط بازار) و غیرمستقیم (مبتنی بر شرایط بازار) می‌باشد.

ابزارهای مستقیم

1.کنترل نرخ‌های سود بانکی: بر طبق ماده (3) آيين‌نامه فصل چهارم قانون عملیات بانکی بدون ربا، بانک مرکزی می‌تواند در تعيين حداقل نرخ سوداحتمالی برای انتخاب طرح‌های سرمايه‌گذاری و يا مشارکت و نيز تعيين حداقل و حداکثر نرخ سود مورد انتظار برای ساير انواع تسهيلات اعطايی بانکی دخالت کند.

2.سقف اعتباری: براساس ماده 14 قانون پولی و بانکی كشور، بانک مرکزی می‌تواند در امور پولی و بانکی دخالت و نظارت داشته باشد مثلأ محدود کردن بانک‌ها، تعيين نحوه مصرف وجوه سپرده‌ها و تعيين حداکثر مجموع وام‌ها و اعتبارات

ابزارهای غیرمستقیم

1.نسبت سپرده‌ی قانونی: بانک‌ها وظیفه دارند همواره نسبتی از بدهی‌های ایجاد شده به خصوص سپرده‌های اشخاص را در بانک مرکزی نگه‌داری کنند. بر طبق ماده (14) قانون پولی و بانکی نسبت سپرده قانونی از 10 درصد کمتر و از 30 درصد بيشتر نخواهد بود و بانک مرکزی ممکن است برحسب ترکيب و نوع فعاليت بانک‌ها نسبت‌های متفاوتی برای آن تعيين نمايد.

2.اوراق مشارکت بانک مرکزی: براساس ماده 91 قانون برنامه سوم به بانک مرکزی اجازه داده شد که با تصويب شورای پول و اعتبار، از اوراق مشارکت بانک مرکزی استفاده نمايد. شايان ذكر است كه براساس برنامه چهارم توسعه، انتشار اوراق مشاركت بانك مركزی با تصويب مجلس شورای اسلامی مجاز خواهد بود.

انتشار و عرضه اوراق مشاركت بانك مركزی از جمله ابزارهای سياست انقباضی و اجرای عمليات بازار باز می‌باشد؛ بطوری كه با عرضه اين اوراق از حجم نقدينگی كاسته‌شده و وجوه اين اوراق نزد بانك مركزی مسدود می‌گردد. در بخش پايه پولی نيز انتشار اين اوراق موجب افزايش جزء بدهيهای بانك مركزی و كاهش پايه پولی خواهد شد. لذا در مجموع انتشار اوراق موجبات كاهش رشد نقدينگی را فراهم می‌سازد. در واقع سياستگذار پولی را قادر می‌نمايد تا در مواقع لزوم از طريق كنترل نقدينگی، دستيابی به نرخ تورم پايين را ميسر ‌سازد.

3.سپرده ویژه بانک‌ها نزد بانک مرکزی: در اواخر سال 1377 اجازه افتتاح حساب سپرده ویژه بانک‌ها نزد بانک مرکزی توسط شورای پول و اعتبار به تصویب رسید. هدف از این طرح كنترل و مهار نقدينگی از طريق جذب منابع مازاد بانك‌ها بود. بانك مركزی به سپرده‌ها براساس ضوابط خاصی سود پرداخت می‌كند.

لازم به ذکر است که بانک مرکزی هرساله سیاست‌های پولی جاری (سالانه) را با برگزاری جلسه و ارائه بخش‌نامه جدید به شبکه بانکی ابلاغ می‌کند.

قوانین و مقررات

بانک مرکزی به عنوان تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری وظیفه دارد که مقررات مربوط به صدور و ورود ارز و پول رایج کشور و معاملات ارزی و تعهد یا تنظیم پرداخت‌های ارزی با تصویب شورای پول و اعتبار، مقررات مربوط به معاملات طلا با تصویب هیئت وزیران، مقررات برای مؤسسات اعتباری غیربانکی و کلیه مقررات، مصوبات یا بخش‌نامه‌های نظام پولی و اعتباری کشور را تنظیم کند.

آمار و داده‌ها

بانک مرکزی آمارهای اقتصادی شامل شاخص‌های قیمت، گزارش بررسی بودجه خانوار، آمارهای صنعتی، آمار فعالیت‌های ساختمانی، آمار فعالیت‌های خدماتی و همچنین آمار حساب‌های ملی فصلی و سالانه را تهیه می‌کند. از این آمارها در جهت رسیدن به اهداف و تصویب قوانین و مقررات خود استفاده می‌کند.

نظارت بانکی

بانک مرکزی براساس وظایف خود باید بر عملکرد صحیح بانک‌ها و مؤسسات اعتباری نظارت داشته باشد و از داشتن سرمایه و ذخیره کافی آن‌ها در مواقع ریسک هایی که دارند، اطمینان حاصل کند.

نظام‌های پرداخت وزیرساخت

نظام پرداخت همان سیستم انتقال وجه از یک حساب بانک به حسابی در بانک دیگر می‌باشد. تدوین مقررات و استانداردها و نظارت بر درستی انجام کار این سیستم‌ها بر عهده‌ی بانک مرکزی است. ازجمله این سامانه‌ها می‌توان به سامانه شتاب، شاپرک، پایا، سحاب، ساتنا، تابا، چکاوک اشاره کرد.

اسکناس و مسکوک

واحد پول کشورمان ریال است. براساس قانون پولی و بانکی کشور حق نشر پول رایج در اختیار دولت است که در حال حاضر دولت آن را به بانک مرکزی واگذار کرده است.

شما می‌توانید جهت کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به سایت بانک مرکزی به آدرس www.cbi.ir مراجعه نمایید.

برچسب ها

بانک مرکزی قرضه